حکم تشریح جنین
سوال
با توجه به ضرورت درس تشریح در دانشکده پزشکی جهت دستیابی به اطلاعاتی در زمینه علم بافت شناسی تشریح جنین سقط شده چه حکمی دارد؟
پاسخ
تشریح جنین حتی بعد از دمیدن روح برای مدت کمی که مانع اصل دفن در زمان متعارف آن نشود-در صورت نیاز مبرم-مانعی ندارد و جائز است، گرچه احتیاط استحبابی در ترک آن است.
پاسخ تفصیلی (ویژه محققین)
دلیل جواز قطع اعضا و تشریح جنین در فرض سؤال اولاً قصور نصوص دالّ بر تحریم قطع اعضای میت از اثبات حرمت قطع اعضای جنین مرده است؛ چون در متفاهم عموم اهل عرف-در هر دوره و زمان-عنوان میت از جنین منصرف است، و ظهور در مُردهی انسان مستقل خارج از رحم دارد. و این منافاتی با صدق قتل نفس بر اسقاط جنین بعد از دمیدن روح ندارد؛ چون ملاک شمول عنوان میت _ در نصوص حرمت قطع اعضای میت_ متفاهم عرفی است و آن از جنین مرده بر حسب متفاهم اهل عرف منصرف است. و ثانیاً در صورت نیاز و وجود غرض مفید عقلائی تشریح مصداق هتک به آن جنین یا اهانت به اولیای او نمی باشد. لذا وجهی برای حرمت تشریح جنین مرده نیست.
ولی نباید تشریح مانع از وجوب دفن جنین کامل در زمان متعارف آن شود، مگر در صورت توقف فعلی حیات طفل یا جنین دیگر بر پیوند عضوی از اعضای جنین مرده، که در اینصورت حرمت مرتفع می شود. و این به ادلّهی رفع هر حکم الزامی با عروض اضطرار، و نیز به قاعدهی اهمیت می باشد. ادلّه و مبانی فقهی این مسأله و مصادر آن در پاسخ به استفای قبلی اشاره گردید. اما وجه احتیاط مستحب در ترک، احتمال شمول ادلهی نهی از قطع اعضای میت می باشد، لکن این در غیر صورت اضطرار است.

