بررسی جامع رابطه عصمت و اختیار در پیامبران و امامان

رابطه عصمت و اختیار و چگونگی رسیدن به مقام امامت در خردسالی، یکی از پرتکرارترین پرسش‌های اعتقادی است. برای بسیاری از افراد این دغدغه مطرح می‌شود که اگر فضائل معصومین علیهم السلام اکتسابی است، چگونه عصمت از بدو تولد به آن‌ها داده شده است؟ در این مطلب، فقیه محقق حضرت آیت الله سیفی مازندرانی دامت برکاته به بررسی دقیق رابطه عصمت و اختیار و پاسخ به این شبهه می‌پردازند و با استناد به پاسخ‌های مستدل، گره از این پرسش کلامی باز خواهند کرد.

سوال

آیا اعتقاد به عصمت انبیاء و ائمه از بدو تولد با اختیار منافات دارد؟

رابطه عصمت و اختیار در مورد معصومین علیهم السلام چگونه است؟آیا اعتقاد به عصمت انبیاء و ائمه (ع) از بدو تولد منافات با اختیار و اکتسابی بودن فضائل ندارد؟ اگر کسب فضائل اکتسابی باشد، چگونه ممکن است بعضی از ائمه در سنین کودکی به مقام امامت رسیده باشند؟

پاسخ

پاسخ آیت الله سیفی مازندرانی به شبهه عصمت و امامت در کودکی

عصمت و علم غیب و برخی دیگر از حالات و فضائل غیر عادی حضرات معصومین علیهم السلام اکتسابی نبوده، بلکه موهبت از جانب خداست. و این اعطاء به پاس زحماتی است که آن حضرات در این دنیا برای تهذیب نفس و رسیدن به اوج قلّه‏‌ی کمال و بالاترین درجات علم و ایمان و عمل تحمّل کرده و گوی استقامت و صبر را از دیگران ربودند.

کما اینکه خدای تعالی فرمود: «وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوا».[1] این زحمات و صبر و رشد و کمال را خدای تعالی قبل از تولد حضرات علم داشته است، و برای نصرت و یاری آنان جهت انجام رسالت نبوت و امامت به آنان موهبت فرمود، و نیز به پاس زحمات و کمالات اختیاری، هدایت توفیقی ذات اقدس احدیت به آنان تعلق گرفته است، که در آیات بسیار به این هدایت وعده فرمود: «وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا ».[2] «وَالَّذِينَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدًى وَآتَاهُمْ تَقْوَاهُمْ».[3]

بر این اساس هیچ مانع عقلی در اعطای مقام نبوت و امامت به حضرات معصومین علیهم السلام در سنین کودکی وجود ندارد. همانگونه که در مورد حضرت یحیی و عیسی علی نبینا و آله و علیهما السلام آیات قرآن صراحت در تحقّق و وقوع این حقیقت دارد.

[1]- السجدة: 24.

[2]- العنکبوت: 69.

[3]- محمد: 17.

توضیحات تکمیلی و مفاهیم مرتبط با عصمت معصومین

برای درک بهتر پاسخ فوق پیرامون رابطه عصمت و اختیار، لازم است بدانیم که عصمت امامان از بدو تولد و همچنین علم غیب امامان، از مصادیق بارز «موهبت الهی» هستند. خداوند متعال با توجه به علم پیشین و بی‌نهایت خود، می‌داند که کدام یک از بندگانش در مسیر بندگی، با اختیار کامل، بالاترین درجات تقوا و استقامت را از خود نشان می‌دهند. بنابراین، اعطای این موهبت پیش از تولد، بر مبنای همان شایستگی‌ها و فضائل اکتسابی معصومین در طول زندگی آن‌هاست و به هیچ وجه نافی اختیار آن‌ها نیست.

همچنین در خصوص مسئله امامت در کودکی، عقل و نقل (قرآن کریم) هر دو گواه بر امکان آن هستند. همان‌طور که خداوند مقام نبوت را به حضرت عیسی (ع) در گهواره عطا فرمود، رسیدن به مقام امامت نیز وابستگی قطعی به سن و سال فیزیکی ندارد، بلکه به ظرفیت روح و طهارت نفسانی فرد وابسته است که خداوند بر آن آگاه است.

کپی لینک کوتاه

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیمایش به بالا