حکم شرعی فرزندآوری و افزایش جمعیت و بررسی فقهی آن

محضر محترم حضرت آیت الله سیفی مازندرانی حفظه الله

سلام علیکم

پرسشهائی در زمینه تکثیر نسل در جامعه مطرح است، تقاضا می شود در صورت امکان به صورت تفصیلی به آنها پاسخ فرمائید:

۱- آیا تکثیر نسل از دیدگاه روایات و نصوص امری مطلوب به شمار می آید یا خیر؟

۲- وظیفه حکومت اسلامی در این باره چیست؟

۳- با توجه به دیدگاه مقام معظم رهبری دام ظلّه العالی در مورد ضرورت تکثیر نسل و اولویت آن نسبت به بسیاری از امور ، آیا مصوباتی که بر خلاف نظرات ایشان می باشد جنبه شرعی دارد یا خیر

پاسخ

بسمه تعالی

پاسخ سؤال اول: تکثیر اولاد و نسل في حد نفسه و به عنوان اولی در شرع مقدّس اسلام امری مستحب است. و این از نصوص مستفیضه استفاده می شود، مثل:

۱ – موثقه محمد بن مسلم، عن ابی عبدالله علیه السلام، قال: قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:«أکثروا الولد اُکاثر بکم الاُمم غداً».(کافی: ج ۶، ص ۲، ح ۳)

۲ – روایت صحیحه ‏ی محمد بن مسلم از امام صادق علیه السلام ، فرمود:«إن رسول الله صلی الله علیه و آله قال: تزوّجوا فانّي مکاثر بکم الامم غداً في القیامة حتی أن السقط یجيءُ علی باب الجنة فیقال: اُدخل الجنة. فیقول: لا أدخُل حتی یدخل أبواي الجنّة قبلي» (وسائل الشیعة: باب ۱ از مقدمات نکاح، ح ۲) وجه دلالت آن: تعلیل امام علیه السلام به جمله:«فانی مکاثرٌ بکم الاُمم غداً» است؛ چرا که ظهور در این معنی دارد که: تأکید پیامبر بر ازدواج به خاطر تکثیر نسل مؤمنین است، زیرا که مایه افتخار و مباهات رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فردای قیامت در محضر انبیاء و امت های گذشته است.

۳ – و نیز صحیحه ‏ی عبدالله بن سنان دقیقاً بر همین معنا دلالت دارد. (وسائل الشیعة: ب ۱۵ از ابواب مقدمات نکاح، ح ۱ / کافی: ج ۵، ص ۳۳۳، ح ۱)

۴ – در صحیحه ابی حمزه از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم روایت گردید که فرمود:«خیر نسائکم الولود العفیفة» بهترین زنان شما امت، زنانی هستند که دارای فرزندان زیاد و پاکدامن باشند.(وسائل الشیعة: ب ۶ از ابواب مقدمات نکاح، ح ۲)

در این زمینه روایات فوق حد استفاضه و در حد تظافر بلکه تواتر است. و ما به تفصیل این روایات و مدالیل آنها را در جلد اول و دوم کتاب «حلقات الفقه الفعال» مورد تحقیق و بررسی قرار داده ایم.

آنچه بیان گردید حکم اولی تکثیر اولاد و ازدیاد نسل مؤمنین است، ولی گاهی به عنوان ثانوی واجب می شود. مثل آن صورتی که در اثر تقلیل نسل نو اکثر جمعیت را سالخوردگان تشکیل دهند و جمعیت جوانان اندک شده و موجبات ضعف کیان اسلام و مسلمین و سستی ارکان حکومت و کند شدن یا توقف پیشرفت و سبب رکود اقتصاد و ضعف بنیان دفاعی حکومت اسلامی شود. در این گونه موارد ازدیاد نسل و تکثیر اولاد بر همگان به عنوان ثانوی واجب می شود و این وجوب متوقف بر حکم ولیّ امر نیست، بلکه في نفسه در شرع برای آحاد مکلفین ثابت است.

پاسخ سوال دوم: یکی از مهمترین وظائف حکومت اسلامی احیای سنت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و اهل بیت عصمت علیهم السلام است که در صریح قرآن کریم به آن ترغیب گردید. فرمود:«لَقَد کَانَ لَکُم فِي رَسولِ اللهِ اُسوَةٌ حَسَنَةٌ» (احزاب: ۲۱)و سید الشهداء علیه السلام در خطاب به برادرش محمد حنفیه در بیان فلسفه قیام خونین خود فرمود:«أنی اُرید أن… أسیر بسیرة جدي و أبی علي بن أبی طالب».(بحار الأنوار: ج ۴۴، ص ۳۲۹)

پاسخ سؤال سوم: به مقتضای ادلّه ولایت مطلقه ‏ی فقیه هرگونه مصوبّه، لایحه، بخشنامه ومانند آن در صورتی که بر خلاف سیاست ولی امر مسلمین یا در جهت مخالفت با حکم ایشان باشد غیر مشروع و عمل به آن اطاعت از طاغوت است.

بایگانی پرسش و پاسخ ها در باب فقه خانواده