رابطه علم غیب امام و شهادت؛ چرا ائمه با وجود علم به وقایع، سم نوشیدند؟

پاسخ آیت الله سیفی مازندرانی به شبهه علم غیب امام و شهادت

بسمه تعالی

در برخی موارد مثل شهادت به سمّ، در روایات وارد گردیده است که: هنگام نوشیدن سمّ آن ملک اعظم که موکل بر علم به غیب است غائب می‏شود، و به اقتضای حکمت الهی واقع امر آن لحظه بر امام علیه السلام مخفی می‏شود. کَشّی به سندش از عبدالله بن طاووس روایت کرده است که ایشان از امام رضا علیه السلام پرسیده است که:

«إنّ يحيى بن خالد سمَّ أباك موسى بن جعفر صلوات الله عليهما ؟ قال علیه السلام: نعم سمَّه في ثلاثين رطبة ، قلت له : فما كان يَعلم أنها مسمومة؟ قال علیه السلام : غاب عنه المحدث. قلت : ومن المحدث ؟ قال علیه السلام : ملك أعظم من جبريل وميكائيل كان مع رسول الله صلی الله علیه و آله وهو مع الأئمة صلوات الله عليهم ، وليس كل ما طلب وجد».[1]

و نیز روایات دیگری دلالت بر همین معنی دارد. البته این یکی از توجیهات است. و منافات با علم امام به کائن ما یکون ندارد، چون ممکن است این نصوص به مثل این روایت تخصیص زده شود به اینکه: لحظه‏‌ی نوشیدن سمّ به اقتضای مصلحت و حکمت و اراده‏‌ی الهی واقع امر از حضرات علیهم السلام پوشیده می‏شود.

و توجیه دوم اینکه: تقدیر الهی بر شهادت بوده، و حضرات می‌دانستند که قَدَر و قضای الهی بر شهادت ایشان و لقاء الله تعلّق گرفته است. و حضرات با علم به حکمت الهی و تعلق اراده‏‌ی پروردگار، اقدام به نوشیدن زهر و مانند آن می‏‌کردند.

کما اینکه: روایات مستفیضه[2] دلالت واضح بر علم حضرات معصومین علیهم السلام به زمان شهادت و لحظه‏‌ی نوشیدن زهر دارد.

و این احتمال نیز بعید نیست که در برخی موارد اجبار به نوشیدن زهر با تهدید بوده، و حضرات علیهم السلام می‌دانستند در هر حال کشته می‌‏شوند.

و اما در مورد سید الشهداء علیه السلام، گرچه امام علم به شهادت خود و فرزندان و یارانش داشته، و خود در شب عاشورا به آنان از شهادت خبر داده است، ولی مبارزه در مقابل دشمن را تکلیف می دانست؛ چون کیان اسلام را در خطر می دید. و تنها راه نجات اسلام را جنگ و شهادت می‌دانست.

[1]- رجال الکشي: 274.

[2]- الکافي: ج 1، ص 258، باب أنّ الأئمة علیهم السلام یعلمون متی یموتون، و أنّهم لا یموتون إلّا باختیارهم.