حکم نشر خبر مجازات مجرمین در دادگاه
سوال
آیا چاپ و نشر اخبار دستگیری سارقین، کلاهبرداران، اشخاص و گروه هائی که اقدام به اعمال منافی عفت و مبتذل میکنند و گروه هائی که جرم ارتشاء آنان ثابت شده ازمصادیق اشاعه فحشاء محسوب میشود؟ در صورتی که چاپ و نشر این اخبار مصداق اشاعه فحشاء نباشد چه حکمی دارد؟
پاسخ
حاکم شرع اگر تشخیص دهد درهر صورت نشر این گونه اخبار در مورد مجرمین جایز است. در غیر این صورت اگرکشف جرم بار اول باشد یا نشر خبر سبب اشاعه جرم باشد جایز نیست؛ ولی اگر نشر این اخبار سبب پیشگیری از وقوع جرم و در غیر بار اول باشد، لازم است.
پاسخ تفصیلی (ویژه محققین)
اینگونه اخبار چون با هدف مبارزه با این مفاسد و هشدار و اخطار به دیگران و جلوگیری از تکرار و شیوع اینگونه جرائم چاپ و نشر می شود، و نیز تأثیر شایان در این جهت دارد؛ لذا به عنوان مقدمهی واجب اقدام لازم بوده، و شرعاً واجب است. و اعلان اسامی و خصوصیات مُجرمین معروف نیز لازم است تا مورد بی اعتنائی مؤمنین واقع گردیده و از جامعه طرد شوند. دلیل لزوم اعلان آن آیهی: «وَ لْيَشْهَدْ عَذابَهُما طائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنين»[1] در مورد فحشاء، و نیز روایات امر به معرفی کردن خائنان به بیت المال و رشوه خواران و سارقان حرفهای به ویژه مفسدین، و نیز به دلالت روایات امر به ایکال و اناطهی کیفیت تعزیر و تأدیب عموم مجرمین مستحق تعزیر به نظر حاکم شرع (بما یراه من المصلحة) می باشد. البته نشر اینگونه اخبار نباید بگونه ای باشد که با توصیف جزئیات، مفسده انگیز باشد. و ما این نصوص و ادلهی مختلف را -در ابواب مختلف کتاب الحدود و التعزیرات، و استفتائات قبلی به استناد خطبه ها و نامه های امیرالمؤمنینG در نهج البلاغة- مورد تحقیق و بررسی قرار داده ایم.
اما کسانی که برای اولین بار مرتکب جرم شده و معروف به فساد و جرم نیستند و شرع مقدس دستور خاصی در موردشان-مثل مرتکبین زنا-ندارد، از نشر اخبار دستگیری و مجازات آنان باید خودداری شود. و این به دلیل وجوب حفظ عرض مؤمن است که شامل این موارد می شود، مگر اینکه با تشخیص حاکم شرع باشد. و این استثناء به دلیل اطلاقات ادله ولایت حاکم بر این امور است.
[1]– نور: ۲.

