پرداخت خمس فرزند نابالغ

بررسی فقهی حکم پرداخت خمس فرزند نابالغ

عدم وجوب پرداخت خمس فرزند نابالغ بر پدر

دلیل یا نص خاص وارد نگردیده است که دلالت بر وجوب پرداخت خمس فرزند نابالغ بر پدر داشته باشد.و ادلّه ی ولایت پدر از دلالت بر وجوب دفع خمس مال فرزند قاصر است؛ چون فرزند تکلیف ندارد؛ لذا عدم پرداخت ولی موجب ضرر معنوی یعنی عقوبت اخروی نمی باشد؛ لذا پدر تکلیف دفع ندارد.

مقتضای قاعده و عدم تکلیف فرزند نابالغ

بر این اساس وجوب پرداخت بر پدر خلاف مقتضای قاعده است؛ چون فرزند نابالغ دارای تکلیف نیست گرچه اگر پدر دفع کند مجزی است: و دلیل آن این است که امر به دفع و پرداخت خمس متوجه مالك مال متعلق خمس است، نه به غیر او؛ لذا فقط بر فرزند بعد از بلوغ در صورتی که علم به تعلق خمس به مالش قبل از بلوغ داشته باشد، پرداخت خمس آن واجب است، گرچه زمان تعلق خمس به آن مال قبل از دوران بلوغ او بوده باشد.

تصرف پدر در مال متعلق خمس

مگر اینکه پدر بخواهد مال متعلق خمس را تصرف کند، در این صورت تصرف پدر در آن مال ـ حتی اگر برای فرزند باشد ـ جائز نیست. بلکه باید اوّل سهم ارباب خمس را تفکیك کند. ولی ادای آن بر پدر واجب نیست، گرچه اگر بدون اجازه ی فرزند ادا کند مجزی است؛ چون به مقتضای ولایت بر فرزند، تصرف درمال او در جهت غبطه جائز است. و دفع خمس مال فرزند در جهت غبطه و نفع – گرچه معنوی – فرزند است.

ارشاد فرزند بعد از بلوغ

البته در صورت عدم پرداخت پدر قبل از بلوغ فرزند ارشاد او بعد از بلوغ به موضوع تعلق خمس ـ در صورتی که ترك ارشاد فرزند در نظر عرف از قبیل تسبیب وقوع فرزند در معصیت یعنی تصرف در ملک غیر؛ یعنی ارباب خمس ـ باشد، در اینصورت ارشاد فرزند واجب است؛ چون ارشاد جاهل در اینصورت واجب می باشد.