اسباب و راههای مَحرم شدن با بچه پرورشگاهی(فرزند خوانده)

۱- یکی از اسباب محرمیت شیر دادن است، البته با مراعات شرائط شرعیۀ رضاع، و از جملۀ آن شروط این است که قبل از پایان دو سال باشد. بنابر این اگر زوجه به بچۀ کمتر از ۲ سال پرورشگاهی -پسر یا دختر- شیر دهد، آن  بچه فرزند رضاعی آنان شده و پسر بازوجه و دختر با زوج محرم می شود. و نیز اگر مادر زوج یا زوجه به بچه شیر دهند، زوج برادر رضاعی و زوجه خواهر رضاعی آن بچۀ شیرخوار می شوند. و نیز خواهر یا خواهرزادۀ هر یک از زوجه یا زوج به بچه شیر دهند، زوجه خالۀ رضاعی و یا خاله مادر رضاعی او می‏شود، و زوج دائی رضاعی و یا دائی مادر رضاعی آن بچه می شود. و نیز اگر همسر برادر یا برادر زاده هر یک از زوجه یا زوج او را شیر دهد در صورت اول زوجه عمۀ او یا عمۀ مادر رضاعی او می شود. همینطور سایر عناوین نسبی رضاعی اگر با شیر دادن به آن بچه حاصل شود محرمیت با او ایجاد خواهد شد. و نیز اگر فرزند خواندۀ پرورشگاهی دختر باشد می تواند زوج او را به عقد موقت پدر خود در بیاورد تا با او محرم شود؛ چون آثار محرمیت بر عقد موقت همانند عقد دائم مترتب می شود. و نیز می تواند او را به عقد پسر خود -در صورتی که پسر داشته باشد- در بیاورد، تا به عنوان عروس با او محرم شود.

۲- اگر آن بچه پسر باشد می تواند او را به عقد دختر خود -در صورتی که دختر داشته باشد- در بیاورد تا به عنوان داماد با همسرش محرم شود، و دراین صورت همسرش مادر زن او می شود. و نیز همین حکم محرمیت به سبب عقد نکاح پسر با دختر همسر-گرچه از شوهر قبلی-ثابت است. یا اگر نوه‏ای دختر دارد می‏تواند به عقد او در بیاورد تا همسرش به عنوان مادر مادر زن با آن پسر پرورشگاهی محرم شود.

۳- تمام عناوین محرمیت برای خویشاوندان بعد از فوت یا طلاق همسر باقی می باشد.

۴- در تمام موارد فوق الذکر در ترتب احکام محرمیت دخول شرط نیست. البته نصوص در مورد محرمیت مادر زن به مجرد عقد با دختر متعارض هستند. و نصوص دالّه بر ترتب محرمیت به مجرد عقد چون موافق آیۀ «اُمَّهَاتُ نِسَاؤُکُمْ» است، به دلیل موافقت با عموم کتاب ترجیح دارد؛ چون به مجرد عقد عنوان  مادر زن «ام الزوجه» عرفاً بر مادر دختر صادق است، کما اینکه در روایتی امیرالمؤمنینG به این آیه برای محرمیت مادر زن قبل از دخول به همسر استدلال فرموده است، با اینکه این قول مشهور بین اصحاب امامیه بوده، بلکه سید مرتضی و ابن زهرة ادّعای اجماع بر آن کرده اند.

ما در خصوص این مسأله در کتاب «دلیل تحریر الوسیلة»[1] به تفصیل بحث کرده ایم.

البته اگر دختر بچه طفل غیر قابل استمتاع باشد احتیاط در ترک عقد است؛ چون احتمال انصراف نصوص عقد غیر بالغه از طفل غیر قابل استمتاع خالی از وجه نیست، به ویژه عقد متعه که با دختر بچۀ غیر بالغ در نصوص منع گردید تا چه رسد به طفل شیرخوار، گرچه مشهور اصحاب از این نصوص اعراض کرده اند، ولی اعراض علی التحقیق موهن سند خبر نیست. با اینکه مصبّ کلمات اصحاب جواز عقد دختر نا بالغ است، و احتمال انصراف از طفل غیر قابل استمتاع قوّت دارد. از این مساله نیز به تفصیل در کتاب «دلیل تحریر الوسیلة»[2] بحث کرده ایم.

[1]– دلیل تحریرالوسیلة، کتاب النکاح: ج ۲، ص ۳۷۵-۳۷۹.

[2]– دلیل تحریرالوسیلة، کتاب النکاح: ج2، ص ۳۸۰-۳۸۸.