پنهان کردن نازائی در خواستگاری

آنچه از عیوب زن که به دلیل نص و فتوی سبب شرعی ثبوت خیار فسخ عقد نکاح می باشید هفت عیب است، و آن: جذام، جنون، بَرَص، قَرْن یا عَفَل، إفضاء، عَمىٰ، و إقعاد یا زمانة است. و نصوص دالّ بر این عیوب به مفهوم حصر و تحدید، دلالت بر حصر عیوب مجوّز فسخ در این عیوب دارد.

و ما دلیل سببیت هر یک از این اسباب و روایات دالّ بر حصر را در کتاب نکاح مورد تحقیق قرار داده ایم. )دلیل تحرير الوسيلة: كتاب النكاح: ج۳، ص ۱۶۰ – ۱۹۳)

ولی عُقم یا نازائی در نصوص و فتاوی از عیوب مجوز فسخ نكاح شمرده نشده است. و چون عیوب مجوز فسخ نکاح از اسباب شرعی توقیفی خیار فسخ نکاح هستند؛  لذا اثبات آن نیاز به تمامیت دلالت نص و یا قیام اجماع دارد، و هیچکدام از آنها وجود ندارد، بلکه حتی مشهور یا جماعتی نیز به آن فتوا نداده اند. و مقتضای قاعدۀ أصالة اللزوم، وجوب وفای به عقد نکاح است. ولی به اتّفاق نصّ و فتوی تدلیس عیوبی که در ضمن عقد نکاح شرط سلامت از آن شده، یا شرط ارتکازی بوده و ازدواج مبنی بر آن باشد ـ بگونه ای که با وجود آن، زوج یا زوجه حاضر به ازدواج نباشند ـ مجوّز خیار فسخ بوده و بدون نیاز به طلاق، طرف مقابل می تواند عقد را فسخ کند.

و ما در کتاب نکاح (دلیل تحریر الوسیلة / کتاب النکاح: ج۳، ص۲۱۱ ـ ۲۲۵) با استدلال به وجوهی بیان کرده ایم که: تدلیس مطلق عیوبی که شرط ضمن عقد بوده، و یا نکاح مبنیّ بر نبود آن عیوب باشد، مثل عدم قابلیت جماع، و یا عقم و نازائی ـ گرچه از قبیل عیوب منصوص مجوّز فسخ نباشد ـ جائز نبوده و موجب خیار فسخ است؛ چون فرزندآوری غرض مهمّ و شرط ارتکازی در ازدواج بوده و غالباً با علم به نازائی، اقدام به ازدواج نمی کنند. ولی اگر عقم و نازائی همراه با تدلیس نباشد مجوّز فسخ و یا بطلان نکاح نمی شود. مثل اینکه هیچیک از زوجین قبل از عقد از آن آگاه نبوده و بعد از ازدواج مطّلع شده باشند.

تاریخ: ۲۱ ربیع الأوّل ۱۴۴۶ ھ.ق

برابر با: ۳ مهر ۱۴۰۳ ھ.ش

حوزه علمیۀ قم:

علی اکبر سیفی مازندرانی