سیر و سلوک
سوال
آیا امکان دارد کسی در مسیر سیر و سلوک خود را در قالب حضرت علی و حضرت زهرا ببیند؟
س 2: شخصی مدعی است که دیدم همیشه همراه علی بودم یعنی من دهندهی اعجاز انبیاء هستم، من قبول کنندهی توبه آدم هستم و ... نظر حضرتعالی در این رابطه چیست؟
س 3: آیا می شود با استناد به فرازهایی از قنوت نماز عید فطر «اللهم ادخلني في کل خیر أدخلت فیه محمد و آل محمد» و دعای ماه رجب «أعطني بمسألتي إیاک جمیع خیر الدنیا و جمیع خیر الآخرة» و همچنین با استناد به روایت «أنا و علي أبوا هذه الاُمّة» و بیان این مطلب که هر پدری دوست دارد که فرزندش به تمامی موفقیت هایی که او دست یافته، فرزندش نیز دست پیدا کند و همچنین با استناد به آیه «لَقَدْ كانَ لَكُمْ في رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَة» ثابت کرد که ما می توانیم به تمام مقامات اهل بیتD دست یابیم؟
س 4: آیا استاد عرفان و سیر و سلوک می تواند با این توجیه که استاد، ولی خدا و خضر طریق است رفتار غیر شرعی خود را شرعی و مورد رضای خدا جلوه دهد؟
س 5: آیا می شود که مقام یک انسان از مقام پیامبران اولوالعزم هم بالاتر برود؟ طوری که شایسته این باشد که پیامبر اولوالعزم در مقابلش زانو بزند؟
پاسخ
مطلب مورد سؤال هیچ مبنای عقلی و شرعی ندارد. البته مؤمن می تواند همهی حضرات معصومین را در خواب ببیند، و أحیاناً دستور العملهای اخلاقی و تذکرات حضرات در لغزشهای اخلاقی را دریافت کند، و این رؤیای صادقه است، کما اینکه در موثقهی ابن فضّال از امام رضاG روایت گردید: «من رآني فقد رآني؛ لأنّ الشیطان لا یتمثّل في صورتي، و لا في صورة أحد من أوصیائي...». و ما در کتاب: «البراهین الواضحة»[1] تحقیق جامعی دربارهی رؤیا نموده ایم.
ج 2) مطلب مورد این سؤال یک ادعای کاذب یا وهم شیطانی بیش نیست.
ج 3) در مورد هر یک از اطلاقات و کلیات وارده در کتاب و سنت روایات مقیّده، و مخصّصه، و مفسّره، مبیّنهی زیادی وارد شده است باید فحص و یافته و فهمیده و جمع بندی شود؛ لذا اصولیون و فقهای شیعه فرمودند: «لا یجوز العمل بالمطلقات و لا بالعمومات و لا بالمتشابهات و لا بالمجملات قبل الفحص عن المقیدات و المخصصات و المفسرات و المبینات». و این فقط کار فقیه اهل بیت است و دخول در این عرصه و استظهار از آیات و روایات، و اعلان یافته ها به عنوان نظر اهل بیت برای غیر فقیه شرعاً جایز نیست.
ج 4) کسی جز عالم ربانی؛ یعنی فقیه اهل بیت فهمش از متون دینی حجت نیست. البته اگر خودش ربّانی و اهل تقوا باشد، و نیز طلاب علم دین -که برای نجات و رهایی از بند نفس سرکش و ورطهی جهل و ضلالت تعلّم می کنند- نیز رستگارند، چرا که امیرالمؤمنین فرمود: «الناس ثلاثة: عالم رباني ، ومتعلم على سبيل نجاة ، وهمج رعاع ، أتباع كل ناعق ، يميلون مع كل ريح ، لم يستضيئوا بنور العلم، ولم يلجئوا إلى ركن وثيق».[2]
ج 5) چنین کسی اگر باشد شایستهی پیامبری باید داشته باشد که هرگز رخ نداده است و اما حدیث: «علماءُ اُمّتي أفضل من أنبیاء بني اسرائیل» به أئمهی معصومین تفسیر شده است. و اما حضرت خضر و لقمان که نامشان در قرآن آمده به اخبار پروردگار آن مقام ملکوتی برایشان ثابت است. و تعلّم حضرت موسی از محضر خضر در حکمت بوده نه سایر جهات کمال انسانی و مقامات ملکوتی، و آنهم در اوائل رسالت حضرت موسی بود ظاهراً. و الله العالم.
[1]- البراهین الواضحة: ج 3، ص 309 -347.
[2]- نهج البلاغة خطب الإمام علي: ج 4 ، ص 35 – 36 / الخصال ، الشيخ الصدوق: ص 186.
پاسخ تفصیلی (ویژه محققین)
مطلب مورد سؤال هیچ مبنای عقلی و شرعی ندارد. البته مؤمن می تواند همهی حضرات معصومین را در خواب ببیند، و أحیاناً دستور العملهای اخلاقی و تذکرات حضرات در لغزشهای اخلاقی را دریافت کند، و این رؤیای صادقه است، کما اینکه در موثقهی ابن فضّال از امام رضاG روایت گردید: «من رآني فقد رآني؛ لأنّ الشیطان لا یتمثّل في صورتي، و لا في صورة أحد من أوصیائي…». و ما در کتاب: «البراهین الواضحة»[1] تحقیق جامعی دربارهی رؤیا نموده ایم.
ج ۲) مطلب مورد این سؤال یک ادعای کاذب یا وهم شیطانی بیش نیست.
ج ۳) در مورد هر یک از اطلاقات و کلیات وارده در کتاب و سنت روایات مقیّده، و مخصّصه، و مفسّره، مبیّنهی زیادی وارد شده است باید فحص و یافته و فهمیده و جمع بندی شود؛ لذا اصولیون و فقهای شیعه فرمودند: «لا یجوز العمل بالمطلقات و لا بالعمومات و لا بالمتشابهات و لا بالمجملات قبل الفحص عن المقیدات و المخصصات و المفسرات و المبینات». و این فقط کار فقیه اهل بیت است و دخول در این عرصه و استظهار از آیات و روایات، و اعلان یافته ها به عنوان نظر اهل بیت برای غیر فقیه شرعاً جایز نیست.
ج ۴) کسی جز عالم ربانی؛ یعنی فقیه اهل بیت فهمش از متون دینی حجت نیست. البته اگر خودش ربّانی و اهل تقوا باشد، و نیز طلاب علم دین -که برای نجات و رهایی از بند نفس سرکش و ورطهی جهل و ضلالت تعلّم می کنند- نیز رستگارند، چرا که امیرالمؤمنین فرمود: «الناس ثلاثة: عالم رباني ، ومتعلم على سبيل نجاة ، وهمج رعاع ، أتباع كل ناعق ، يميلون مع كل ريح ، لم يستضيئوا بنور العلم، ولم يلجئوا إلى ركن وثيق».[2]
ج ۵) چنین کسی اگر باشد شایستهی پیامبری باید داشته باشد که هرگز رخ نداده است و اما حدیث: «علماءُ اُمّتي أفضل من أنبیاء بني اسرائیل» به أئمهی معصومین تفسیر شده است. و اما حضرت خضر و لقمان که نامشان در قرآن آمده به اخبار پروردگار آن مقام ملکوتی برایشان ثابت است. و تعلّم حضرت موسی از محضر خضر در حکمت بوده نه سایر جهات کمال انسانی و مقامات ملکوتی، و آنهم در اوائل رسالت حضرت موسی بود ظاهراً. و الله العالم.
[1]– البراهین الواضحة: ج ۳، ص ۳۰۹ -۳۴۷.
[2]– نهج البلاغة خطب الإمام علي: ج ۴ ، ص ۳۵ – ۳۶ / الخصال ، الشيخ الصدوق: ص ۱۸۶.
