درجات سیر و سلوک سالکین

اساساً از مکتب قرآن و عترت و آیات و روایات طریق مستقلی برای عبادت و بندگی ذات أقدس حق به نام عرفان یا سیر و سلوک جدای از عمل به آیات و روایات نداریم. و هر مکتب سیر و سلوک عرفانی باید در همه‌ی برنامه ها و هرگونه دستور العمل، به تعبیر دیگر در همه‌ی باید و نبایدهای عملی و اعتقادی خود مستند به آیات و روایات باشد البته با برداشت  فقیهانه؛ یعنی با ملاحظه‌ی مجموع آیات و روایات مأثوره در هر موضوع و جمع بندی اصولی و قاعده مند بر اساس قواعد لغوی، و ادبی، محاوری عقلائی لفظی. و در غیر این صورت آن مکتب عرفانی بیگانه‌ی از مذهب حق تشیع و اجنبی از مکتب اهل بیت است.

و آنچه از روایات قطعیه‌ی اهل بیت بر می آید این است که: مقام عصمت، و علم غیب، و تسدید در بیان احکام و عقائد دین توسط روح،[1] و حجیت رؤیا و برخی ویژگی های دیگر مخصوص به أئمه اهل بیت است و هیچ عالم ربانی و فقیه صمدانی را به این مقامات راهی نیست.

روایات متواتر دلالت بر اختصاص این مقامات به ائمه معصومین دارد که در کتاب اصول کافی، و بصائر الدرجات، و سائر کتب حدیث آمده است. مثل:

1- نصوص داله بر تفسیر الراسخین في العلم بخصوص ائمه.[2]

2- نصوصی که دلالت بر این مضمون دارند که: «نحن أهل البیت لا یقاس بنا أحدٌ».[3]

3- و روایات دال بر این معنا که: «علم آل محمد سرٌّ مستسر».[4]

4- روایاتی که دلالت دارد بر اینکه: «أنّ رسول اللهJ قال: إنّ الله أعطی الأئمة فهمي و علمي».[5]

5- روایاتی که دلالت دارد بر اینکه: «أنّ الأئمة  معدن العلم و شجرة النبوة و مفاتیح الحکمة و موضع الرسالة و مختلف الملائکة».[6]

6- روایاتی که دلالت دارد بر اینکه: «أنّ الأئمة حجة الله باب الله و ولاة أمر الله و وجه الذی یؤتی منه و جنب الله و عین الله و خزنة علمه جل جلاله».[7]

7- روایاتی که دلالت دارد بر اینکه: «ما خصّ الله به الأئمة من آل محمد من ولایة اُولی العزم لهم في المیثاق».[8]

8- روایاتی که دلالت دارد بر اینکه: «علم الأئمة بما في السماوات و الأرض و الجنة و النار و ما کان هو کائن الی یوم القیامة».[9]

9- روایاتی که دلالت دارد بر اینکه: «عند الأئمة دیوان شیعتهم الذي فیه أسماؤهم و أسماء آبائهم و عندهم الصحیفة التي فیها أسماء أهل الجنة و أسماء أهل النار».[10]

10- روایاتی که دلالت دارد بر اینکه: «عند الأئمة اسم الله الأعظم الذي إذا سألوا الله به اُجیبوا».[11]

و نیز بسیاری از روایات فوق حد تواتر که دلالت بر اختصاص مقامات معنوی و ملکوتی بسیاری به أئمه‌ی معصومین دارد. مجموعه‌ی این نصوص که طوائف بسیاری از نصوص متواتره را تشکیل می دهد اثبات می کند که عقیده‌ی اختصاص این مقامات به حضرات معصومین از ضروریات مذهب و منکر آن خارج از مذهب است. و علاوه بر این، این عقیده مورد اتفاق أجله‌ی اصحاب امامیه (قدماء و متأخرین) می باشد که ما در جلدهای مختلف کتاب: «البراهین الواضحة» بسیاری از آنها را مورد تحقیق قرار داده ایم. ناگفته نماند که روایاتی متشابه و موهم مخالفت با مدالیل این روایات فوق حد تواتر دارد که تشخیص محمل صحیح و توجیه فنی آن به عهده‌ی فقیه در روایات اهل بیت می باشد. و بر غیر فقیه جائز نیست که به ظواهر ابتدائی برخی از این دسته روایات ملتزم شود.

این مبحث نیاز به تحقیق و توضیح بیشتری دارد که در پاسخ به پرسشهای مشابه در آینده به حول و قوه‌ی الهی بیان خواهیم نمود. إن شاء الله.

[1]- موجود روحانی برتر از ملائکه.

[2]- الکافي،  اسلامیة: ج 1، ص213.

[3]- عیون أخبار الرضا: ج2، ص 66/ معاني الأخبار: ص 179/ علل الشرایع: ج1، ص177.

[4]- بصائر الدرجات: ص48.

[5]- همان: ص72.

[6]- همان: ص 86.

[7]- همان: ص 92.

[8]- بصائر الدرجات: ص 104 -109 و 168.

[9]-همان: ص 179 -182.

[10]- همان: ص 232و ص 253.

[11]- همان: ص 280 -289.