افزایش مهریه بعد از عقد

سوال

1 -اگر بعد از جاری شدن صیغه عقد نکاح، زوجین توافق کنند که میزان مهر را افزایش دهند، آیا این افزایش مهر صحیح است؟

2 -در صورت منفی بودن پاسخ سؤال فوق، آیا زوجه می تواند این میزان افزایش یافته را به عنوان یک دین که عنوان مهر نیز بر آن نیست و احکام مهر بر آن بار نمی شود، مطالبه نماید یا خیر؟ (آیا چنین دینی باطل و غیر قابل مطالبه است، یا خیر؟)

پاسخ

1. افزایش مهر بعد از عقد: اگر زوجین بعد از عقد نکاح توافق کنند که میزان مهر را افزایش دهند، این افزایش مهر صحیح است. دلیل آن، وجود نصوص معتبر و اجماع فقها است که نشان می‌دهد توافق طرفین بر افزایش مهر بعد از عقد جایز است، همان‌طور که تعیین مهر بعد از عقد در صورت عدم تعیین قبل از عقد جایز است.

2. احکام دین: چون افزایش مهر بعد از عقد با توافق زوجین جایز است، احکام دین ناشی از مهر بر این مقدار اضافی نیز مترتب می‌شود. بنابراین، زوجه می‌تواند این افزایش را به عنوان دین مطالبه کند و این دین باطل نیست.

پاسخ تفصیلی (ویژه محققین)

پاسخ سؤال اول: همانگونه که در صورت عدم تعیین مهر قبل از عقد-علی التحقیق- می توان مهر را بعد از عقد باتفاق نص و فتوی تعیین کرد به همان دلیل می توان در صورت تعیین مهر در ضمن عقد مقدار آن را بعد از عقد با توافق طرفین-یعنی زوج و زوجه-افزایش داد؛ چون ادلّه‏ ی جواز اطلاق دارد؛ زیرا سبب اصلی جواز و استحقاق مهر در مصبّ اجماع و مدلول نصوص دو عنصر عقد و تراضی طرفین است. و از جمله‏ ی این نصوص معتبره‏ ی زراره است که حضرت فرمود: «الصداق کل شیءٍ تراضی علیه الناس قلّ أو کثر في متعة أو تزویج غیر متعة»، و نیز در صحیحه‏ ی کنانی و حلبی، و جمیل: فرمود: «المهر ما تراضی علیه الناس»[1] و در صحیحه‏ ی فضیل بن یسار فرمود: «الصداق ما تراضیا علیه».[2] و همچنین موثقه‏ ی عبدالله بن بکیر که از امام صادق(ع) روایت کرده است که فرمود: «ما کان من شرط قبل النکاح هدمه النکاح، و ما کان بعد النکاح، فهو جایز»؛[3] چون تراضی بر افزایش مهر بعد از عقد نکاح از قبیل شرط بعد از نکاح است.