دیه خودکشی
سوال
اگر فرزند در اثر بی مهری یا تبعیض پدر اقدام به خود کشی کند آیا دیه او بر عهده پدر است، لطفاً وظیفه قاضی در این گونه موارد را بیان بفرمائید؟
پاسخ
خودکشی دیهای ندارد. و در مفروض سؤال دیه بر عهدهی پدر نیست.
پاسخ تفصیلی (ویژه محققین)
خودکشی دیه ندارد؛ چون أوّلاً: تمام روایات و نصوص دیه از مورد خودکشی منصرف است. و ثانیاً: تعلق دیه لغو است چون از جهت اینکه قاتل است مبلغ دیه از مال او گرفته میشود، و از جهت اینکه خودش مقتول است باید دیهاش به ورثهاش داده شود. در حالی که اگر خودکشی نمیکرد اموالش به ورثهاش تعلق میگرفت. البته آنچه گفتیم ممکن است حکمت عدم ثبوت دیه در خودکشی، و یا علّت انصراف نصوص دیهی قتل از اینصورت باشد. در کلام صاحب جواهر آمده است: «لو قال: اقتل نفسك من غير إكراه له على ذلك ففعل فإن كان المأمور مميزا فلا شئ على الملزم أي الآمر وإن كان سببا إلا أن المباشر أقوى منه وإلا يكن مميزا فعلى الملزم القود كما في القواعد وغيرها، لقوة السبب حينئذ على المباشر…».[1] از کلام ایشان بوضوح استفاده میشود که ملاک در تعلق دیه استناد قتل به غیر مقتول است. و بالملازمة و أولویت دلالت واضح بر عدم تعلق دیة به پدر در مورد سؤال دارد. سرّ این مطلب این است که بی مهری یا بی اعتنائی در نظر اهل عرف سبب قتل فرزندی که بخاطر بی مهری پدر خودکشی کرده است، نیست. البته اگر بیمهری به داعی تأدیب نبوده و برای دواعی نفسانی باشد، و موجب ایذاء فرزند باشد، معصیت بوده و موجب تعزیر است.
[1]– جواهر الکلام: ج42، ص ۵۴.