حکم شطرنج و مراد از شطرنج در روایات
سوال
1 -حکم شطرنج (چه مکلفین و چه کودکان) چه می باشد؟
2 -بازی شطرنج اصولاً چگونه بازی است و مراد از شطرنج در روایات همین بازی مرسوم است؟
پاسخ
بازی شطرنج اگر آلت قمار؛ یعنی بازی همراه برد و باخت مالی باشد حرام است و بر ولی کودک است که او را منع کند.
اما اگر شطرنج صرف بازی بدون برد وباخت مالی باشد اشکالی ندارد.
پاسخ تفصیلی (ویژه محققین)
شطرنج در روایات متواتر گرچه با عنوان شطرنج لفظاً در نصوص متعلق نهی و تحریم واقع شده است. ولی معنای مراد از این روایات این نیست بلکه به عنوان آلت قمار مورد نهی واقع گردید و این ظاهر سیاق این روایات است بلاریب و تأمل. و به قاعدهی حجیت ظواهر مدلول این روایات تعلق نهی و تحریم به شطرنج بوصف آلت قمار است. و قمار غیر بازی است؛ چون برد و باخت مالی مشروط در مفهوم قمار اخذ شده. و هر بازی متضمّن برد و باخت نیست و بین عنوان بازی و قمار عموم و خصوص مطلق؛ است یعنی هر قمار بازی است ولی هر بازی قمار نیست. و متعلق نهی و تحریم بازی به صورت قمار است. و شطرنج به این عنوان متعلق نهی و تحریم است.
البته کودک تکلیفی ندارد ولی بر اولیاء لازم است که از بازی با شطرنج به نحو برد و باخت فرزندان خود را منع کنند. تا بر اساس سنت پیامبر تربیت شوند نه بر اساس نافرمانی حکم خدا و رسول و ضدّ دین الهی.
