ملاک احراز عدالت امام جماعت

اگر جماعتی که به امام اقتداء می‌کنند ظاهر حالشان عادةً موجب وثوق و اطمئنان به حسن حال و عدالتشان باشد، با اقتداء آنان عدالت امام جماعت شرعاً ثابت می‏شود؛ زیرا اقتدای آنان به منزله ی شهادتشان به عدالت امام جماعت می باشد. و همین مقدار کافی برای اثبات عدالت امام جماعت است. و این به دلیل نصوص مستفیضة است که دلالت بر کفایت حسن ظاهر موجب وثوق به عدالت برای اثبات آن دارد؛ زیرا با اقتدای جماعت مؤمنین این وثوق حاصل می‏شود. و ملاک جواز اقتدا وثوق به عدالت امام جماعت است که در روایت آمده است: «لا تصلّ إلا خلف من تثق بدینه».[1] علاوه بر این برخی روایات خاصة دلالت بر کفایت اقتداء جماعتی از مؤمنین برای جواز اقتداء به امام جماعت دارد. مانند روایت عبدالرحیم القصیر، قال: سمعت أباجعفر علیه السلام یقول: «إذا کان الرجل لا تعرفه یؤمّ الناس فیقرأ القرآن فلا تقرأ و اعتدّ بقرائته».[2] جمله‌ی: «واعتد بقرائته» کنایه از جواز اقتداء است. و جمله‌ی «یؤمّ الناس» قرینه‌ی کفایة اقتدای جماعتی از مؤمنین برای جواز اقتداء است. ولی سند این روایت بخاطر وقوع عبدالرحیم قصیر ضعیف است. و نیز دلالت آن مورد مناقشه شده؛ چون تعبیر «الناس» اشعار به اهل عامه دارد؛ لذا حمل بر تقیه شده است. کما اینکه محدث عاملی در وسائل الشیعه این حمل را در ذیل این روایت ذکر کرده است. در هر حال عمده دلیل اول است. و نیز می توان به استقرار سیره‌ی متشرعه برای اثبات جواز استدلال کرد.

[1]– الوسائل: ب11 من أبواب صلاة الجماعة، ح8 / ب12، ح1.

[2]– الوسائل: ب12 من أبواب صلاة الجماعة، ح4.