تصرف در زمین مسجد

سوال

آیا جایز است جهت پذیرایی در مراسمات، بخشی از زمین مسجد را تبدیل به آشپزخانه نمود؟ اگر زیر زمین یا طبقه فوقانی مسجد، به عنوان آشپزخانه استفاده شود، حکم آن چیست؟ حکم شرعی ساخت مغازه در زمین مسجد، و صرف درآمد حاصل از اجاره آن در امورات مسجد را بیان بفرمایید؟

پاسخ

ساخت آشپزخانه جهت پذیرائی اهل مسجد و اقامه عزاداری و مانند آن در صورتی که داخل وقف نامه باشد؛ یعنی وقف بنا و زمین مسجد برای مطلق شؤون مسجد اعم از خواندن نماز و عزاداری و اقامه ی مطلق شعائر دینی و تبلیغ دین و تعلیم و تعلم احکام شریعت باشد، آنچه از غرفه ها و حجره های طلاب حوزه های علمیه، و آشپزخانه، و حتی إحداث مغازه جهت عرضه ی خصوص کتاب های علمی و درسی و تبلیغی دینی و علوم حوزوی، مشروع است، و درآمد آن باید صرف امور مسجد شود، ولی اگر فقط وقف برای نماز خواندن باشد هیچکدام از آنان جایز نیست.

پاسخ تفصیلی (ویژه محققین)

تصرف در زمین مسجد جهت اغراض گوناگون مانند ساخت آشپزخانه یا مغازه جهت پیشبرد امور مسجد

در نصوص معتبر آمده است: «الوقوف علی حسب ما یوقفها اهلها»؛ یعنی گستره‌ی مشروعیت تصرّف در اوقاف تابع نیت واقفین در کیفیت وقف است؛ لذا هرگونه که نیت واقف از وقف زمین و بنای مسجد است عمل به همان واجب است و باید هرگونه دخل و تصرف در همان جهت بوده و جزء شؤون آن باشد. و اگر وقف نامه مطلق باشد، ظهور عرفی آن ملاک می باشد. و ما در کتاب: «دلیل تحریر الوسیلة / کتاب الوقف» تحقیق جامع در این باره کرده‌ایم.