حکم اجاره خانه میت توسط برادر یا شریک او
سوال
خانه ای را که زمین آن متعلق به برادرم می باشد و به تازگی مرحوم شده و ساخت آن متعلق به یک ارگان است بنده هر ساله آن را اجاره می دادم و یک دوم آن را به عنوان حق ساخت و تصدی تصرف می نمودم حالا بعد از فوت برادرم آن را به کمتر از قیمت اجاره داده ام آیا این اجاره صحیح است و میتوانستم آن را به کمتر از قیمت عرف اجاره بدهم در حالی که ورثه آنها هم محتاج هستند و همچنین نسبت به شریک دیگر؟
حالا اگر بخواهم فسخ کنم مستاجر در مضیقه است و اگر بخواهم اجاره باقی و به قیمت روز باشد مستاجر توان ندارد چه باید بکنم؟ خودم هم توان پرداخت خسارت ندارم.
پاسخ
در صورتی که زمین متعلق به برادرتان بوده و خانه را بدون رضایت ورثه و شریک به کمتر از قیمت متعارف اجاره دادهاید، این اجاره از نظر شرعی جایز نبوده و شما ضامن ما به التفاوت اجاره تا قیمت عرفی هستید. اجاره دادن به قیمتی کمتر به دلیل مضیقه مستأجر مجوز انجام فعل حرام نیست و این تصرف غصبی محسوب میشود، مگر اینکه رضایت ورثه و شریک را جلب کنید.
توبه از این عمل حرام، واجب است و تا حد امکان رضایت ورثه و شریک را کسب کنید. و پرداخت مقدار خسارت به اندازه توان مالیتان بر شما واجب است، و طلبکاران باید با شما به تناسب توان مالیتان مدارا کنند.
پاسخ تفصیلی (ویژه محققین)
در فرض سؤال چون زمین ملک برادرتان است بدون اذن شریک و ورثه و بدون رضایت آنان اجارهی خانهی واقع در آن به کمتر از قیمت متعارف جائز نبوده و ما به التفاوت را بر اساس نظر کارشناس عادل ضامن هستید. و اینکه مستأجر در مضیقه باشد مجوز فعل حرام نبوده و در هر لحظه از زمان اجاره مرتکب تصرّف غصبی و حرام هستید مگر اینکه از آن شریک و ورثه اجازه بگیرید. البته توبه از عمل حرام واجب فوری می باشد، و نیز جلب رضایت شریک و ورثه حتی المقدور واجب است. و اما پرداخت مقدار ضمان در حد قدرت مالی و تمکّن شما واجب است. و نیز بر طلبکاران واجب است با شما مدارا کنند و به اندازه توان پرداخت شما حق مطالبه دارند. و بر شما نیز پرداخت در حد توان واجب است.
