انعقاد عقد دائم بدون تعیین مهر
سوال
در عقد دائم ازدواج اگر مهریه تعیین نشود چه حکمی دارد؟
پاسخ
اساساً ذکر مهریه و تعیین آن در صحت عقد دائم شرط نیست. و عقد دائم ازدواج بدون ذکر و تعیین مقدار مهریه صحیح است.
پاسخ تفصیلی (ویژه محققین)
صحت عقد دائم ازدواج بدون ذکر مهریه و تعیین مقدار آن مورد اتفاق و اجماع فقهای امامیة است، همانگونه که در حدائق و جواهر به آن تصریح گردید.[1] و نیزآیهی شریفهی: «لا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّساءَ ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَريضَة…»[2] بر این حکم دلالت دارد؛ زیرا اوّلاً: لفظ فریضة به دلالت روایات مفسّرة و اتفاق مفسرین به معنای مهر است. و ثانیاً: صحت طلاق – که در این آیه در فرض عدم ذکر مهریه به آن تصریح شده است – فرع بر صحت عقد ازدواج است.
و نیز روایت صحیحة صریح در صحت عقد ازدواج بدون ذکر و تعیین مهر است، مثل: صحیحه ی منصور بن حازم قال: «قلت لأبي عبد الله علیه السلام في رجل يتزوج امرأة ولم يفرض لها صداقا ، قال : لا شئ لها من الصداق ، فإن كان دخل بها فلها مهر نسائها»[3] و صحیحه ی (یا موثقه ) الحسین بن علوان، عن جعفر، عن أبیه، عن علی علیه السلام : «انه كان يقضي في الرجل يتزوج المرأة ولا يفرض لها صداقا ثم يموت قبل أن يدخل بها أن لها الميراث ولا صداق لها»[4] و صحیحة عبدالرحمان بن أبی عبدالله، قال: «سألته عن رجل تزوج امرأة ولم يفرض لها صداقا فمات عنها أو طلقها قبل أن يدخل بها ، مالها عليه ؟ فقال : ليس لها صداق وهي ترثه ويرثها»[5] و نیز روایات بسیاری دلالت بر این حکم دارد. البته به اتفاق نص و فتوی بعد از دخول مهرالمثل در ذمّهی زوج میباشد. و ما در این فرع در کتاب دلیل تحریر الوسیلة[6] تحقیق جامع کرده ایم.
تاریخ: ۲۹ محرم الحرام، 1442ھ.ق
برابر با: سه شنبه ۱۶ شهریور ماه ۱۴۰۰ ھ.ش
[1] – الحدائق الناضرة: ج24، ص475 / جواهر الکلام: ج31، ص49.
[2] – البقرة: ۲۳۶.
[3] – الوسائل: ب ۱۲ من أبواب المهور، ح2.
[4] – الوسائل: ب ۵۹ من أبواب المهور، ح3.
[5] – همان: ح ۱.
[6] – کتاب النکاح: ج3، ص ۲۸۸.