حکم تنقیص نامزد انتخابات
سوال
آیا میتوان در اموری مانند انتخابات که راجع به مصالح مسلمین است مبانی غلط فکری، یا فساد مالی یا اخلاقی نامزد انتخابات را برای عموم مردم بازگو کرد تا به او رأی ندهند؟
پاسخ
اگر فساد و فسق نامزد در حد تجاهر و بصورت علنی باشد - گرچه در جمع دوستان و آشنایان و یا بستگان - بازگو کردن آن جائز است. و الا جائز نیست مگر اینکه در حد جاسوسی و مانند آن برای نظام اسلامی خطرآفرین باشد، و یا اینکه انسان در مورد خصوصیات اخلاقی و عقائد نامزد مورد سؤال و مشورت قرار بگیرد، در این صورت بازگو کردن فساد مالی یا اخلاقی او مانعی ندارد.
پاسخ تفصیلی (ویژه محققین)
اگر نامزد انتخاباتی یا هر کسی دیگر تجاهر به فسق و فساد کند و به صورت علنی مرتکب معصیت و فساد شود غیبت او حرمت ندارد، همانگونه که در روایت از رسول خدا[ وارد شده است: «من ألقی جلباب الحیاءِ، فلاغیبة له».[1] و نیز از امام صادق علیه السلام روایت گردید: «إذا جاهر الفاسق بفسقه، فلاحرمة له ولاغیبة»، و این فتوی مورد اتفاق و تسالم فقهای شیعه وسنی است، کما اینکه آیت الله خوئی فرمود: «المتجاهر بالفسق فإنّه یجوز اغتیا به بلا خلاف بین الشیعة و السنّة».[2] و روایات مستفیضة بر همین معنی دلالت دارد.[3] در مجموع این طائفه روایات در حد تظافر است و با تسالم اصحاب جای شک در جواز غیبت متجاهر به فسق باقی نمیماند.
اما اگر از قبیل تجاهر به فسق و فساد و معصیت نباشد بازگو کردن آن برای مردم جائز نیست، مگر در دو صورت: یکی: مقام مشورت دادن به دیگران که از موارد استثنای حرمت غیبت است. دوّم: در موارد خوف خطر برای کیان نظام اسلامی که به عنوان ثانوی جائز، بلکه واجب است. البته در صورت امکان اقدام قانونی در موارد نمایندگی مجلس و شورای شهر از طریق مجرای قانونی باید اقدام شود. و اگر از این طریق ممکن نباشد – مانند انتخابات ریاست جمهوری بعد از اعلان نامزدی از سوی شورای نگهبان – بازگو کردن و پخش فساد فکری، اخلاقی، و مالی نامزد ریاست جمهوری در این صورت جائز، بلکه لازم است. و اما قبل از اعلان شورای نگهبان باید از مجرای قانونی اقدام کرد؛ یعنی با ارسال اسناد و مدارک لازم، دبیر محترم شورای نگهبان را از وضعیت آگاه کرد.
تاریخ: 14صفر، 1442ھ.ق
برابر با: 31شهریور ماه ۱۴۰۰ ھ.ش
[1]– تحف العقول: ص46 / مشکاة الأنوار للطبرسی: ص ۴۱۲ / مستدرك الوسائل: ج8، ص ۴۶۱، ح4 / الاختصاص للشیخ المفید: ص ۲۴۲ / لبُّ اللباب لقطب الدین الراوندي/ بحارالأنوار: ج16، ص189 / عوالي الئالي: ج1، ص265، ح56 / ص ۲۷۷، ح105.
[2]– مصباح الفقاهة: ج2، ص29.
[3]– مکاسب الشیخ الأنصاري: ج1، ص343 – ۳۴۵ / مصبا ح الفقاهة للسید الخوئي: ج2، ص29.