نیت روزه واجب و مستحب در یک روز
سوال
آیا میتوان در یک روز روزه مستحب و واجب، یا دو روزه مستحب را باهم نیت نمود؛ مثلاً روزه قضا را در روز نیمهی رجب، یا عید غدیر به جا آورد و قصد هر دو را نماید؟
پاسخ
دو روزه خاص واجب یا مستحب را با هم نمیتوان در یک روز گرفت، ولی میتوان با ادای روزه واجب، درک ثواب روزه مستحب خاص آن روز را نیّت نمود، و ضمن انجام روزه قضا ثواب خاص روزه همان روز را نیّت نموده و ثواب آن را درک نماید. و نصوص و روایات خاصه ی قضای عبادات میت دلالت روشن بر این معنی دارد.
پاسخ تفصیلی (ویژه محققین)
نیت روزه واجب و مستحب در یک روز
میتوان ضمن انجام هرگونه روزه واجب یا مستحب درک ثواب خاص روزه آن روز را نیز قصد نمود و ثواب خاص آن را درک کرد، و منافاتی ندارد. و این بدلیل عموم روایت : «إنما الأعمال بالنیات»، و نیز روایات خاص دال بر درک ثواب خاص روزه استحبابی معین با انجام روزه تبرعی اهدائی برای أقرباء یا اموات از مؤمنین است. و ما این دسته از نصوص را در جلد ۱۹ از کتاب «حلقات الفقه الفعال / فقه العبادة» ذکر و مورد تحقیق قرار دادهایم.
ولی نمیتوان دو روزه معیّن واجب یا مستحب را در یک روز با هم گرفت. و این برای اعتبار قصد امتثال أمر متعلق به روزه خاص در صحت آن است، و نیز بدلیل قاعده ی اصولی «عدم تداخل اسباب» است چرا که مقتضای آن عدم جواز تداخل نیّات دو یا چند روزه خاص – اَعمّ از واجب و مستحب –می باشد، مگر اینکه بطور اتفاقی بر یک روز منطبق شوند،
مثل انطباق روزه نذر معیّن جمعهی آخر ماه بر یکی از روزهای خاص مستحب؛ چون مثل این مورد بدلیل عدم قابلیت تکرار از مجرای قاعدهی «عدم تداخل اسباب» خارج است؛ لذا در این صورت، برای تداخل نیات و قصد امتثال أمر به آن دو روزه در یک روز مانعی نیست. و ما از این مسأله در کتاب «دلیل تحریر الوسیلة: کتاب الصوم، و از قاعده ی اصولی فوق الذکر در کتاب اصولی: «بدایع البحوث» و «دقائق البحوث» تحقیق و بحث جامع کردهایم.
تاریخ: ۵ شوّال، 1443ھ.ق
برابر با: ۱۷ اُردیبهشت ماه ۱۴۰۱ ھ.ش
حوزه علمیۀ قم:
علی اکبر سیفی مازندرانی

