تبیین ابعاد فقهی «خون‌خواهی» و «دفاع بازدارنده»

کپی لینک کوتاه

در پی استفتای جمع کثیری از خانواده‌های معظم شهدا و ایثارگران، نخبگان، اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و سایر اقشار مردم شریف استان مازندران از آیت‌الله سیفی مازندرانی، ایشان به تشریح مبانی شرعی و ادله فقهی پیرامون موضوعات «خون‌خواهی» و «حدود فقهی دفاع مشروع» پرداخت.

محورهای اصلی این استفتاء شرعی بر دو مبنای «ادله فقهی وجوب مقابله با مسببان و عوامل جنایت» و «حدود شرعی مواجهه با جبهه مقابل (آمریکا و رژیم صهیونیستی) از منظر حملات پیش‌دستانه یا متقابل» استوار بوده است.

۱. ادله فقهی وجوب مقابله و مجازات عاملان جنایت


آیت‌الله سیفی مازندرانی در پاسخ به بخش نخست این استفتا، مبانی وجوب مقابله با عاملان این جنایت را بر دو دلیل عمده فقهی استوار ساختند:

دلیل اول؛ حفظ کیان نظام اسلامی:

بر اساس این دیدگاه، صیانت و دفاع از نظام اسلامی و ارکان آن در برابر هجمه دشمنان، از ضروریات دین و مورد اتفاق و اجماع علمای امامیه است. از آنجا که جایگاه رهبری و ولی امر مسلمین، رکن اساسی نظام اسلامی به شمار می‌رود، هرگونه تعرض به آن مشمول این قاعده فقهی و وجوب دفاع قرار می‌گیرد.

دلیل دوم؛ حق شرعی قصاص (حق ولی‌دم):

در این پاسخ با استناد به آیه شریفه «وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِيِّهِ سُلْطاناً» (اسراء: ۳۳) و روایات متواتر، بر ثبوت حق قصاص برای اولیای دم تأکید شده است.
در جمع‌بندی این بخش تصریح شده است که وجوب مقابله با عاملان، علاوه بر جنبه خون‌خواهی و قصاص، در درجه نخست بر پایه قاعده کلانِ وجوب صیانت از کیان اسلام در برابر مهاجمان بنا شده است.

۲. ماهیت دفاع مشروع و حدود فقهی ضربات متقابل


معظم له در پاسخ به سوال دوم پیرامون کیفیت و میزان پاسخ نظامی در شرائط کنونی، قواعد فقهی زیر را تبیین کردند:

خروج از باب نزاع شخصی به باب دفاع از کیان:

در این پاسخ تصریح شده است که آیه شریفه «فَمَنِ اعْتَدى‌ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى‌ عَلَيْكُمْ» (بقره: ۱۹۴) ناظر بر تجاوزها و نزاع‌های شخصی است. اما در موضوع دفاع از کیان اسلام و مسلمین در برابر هجوم خارجی، ملاک اصلی «تحقق بازدارندگی» است.

وجوب پاسخ بازدارنده و ایجاد وحشت در دشمن:

هدف از مقاتله دفاعی، مسدود کردن راه هجوم مجدد دشمن و سلب جرأت اقدام از اوست.

جواز اقدامات پیش‌دستانه و پاسخ‌های چندبرابری:

بر اساس نظر معظم له، چنانچه حصول بازدارندگی و دفع خطر دشمن منوط به ضربات چندبرابری یا انجام حملات پیش‌دستانه باشد، به اجماع فقهای امامیه و علمای اسلام، انجام این اقدامات به عنوان دفاع از کیان مسلمین واجب و از اعظم فرایض الهی محسوب می‌شود.

متن کامل پاسخ حضرت آیت الله سیفی مازندرانی را می‌توانید از اینجا بخوانید:

اخبار دیگر

پیمایش به بالا